فهرست مطالب
موسیقی چیست؟
موسیقی ترکیبی از صداهاست که به شکلی منظم و هدفمند کنار هم قرار میگیرن. این صداها میتونن شامل ملودی، هارمونی، ریتم و رنگ صدا (تمبر) باشن.
نت موسیقی چیست؟
موسیقی غربی (و موسیقی ایرانی مدرن) از ۷ نت اصلی تشکیل شده:
دو – ر – می – فا – سل – لا – سی(در زبان بینالمللی: C – D – E – F – G – A – B)
بعد از نت “سی” دوباره نت “دو” میاد، ولی یک اکتاو بالاتر (یعنی همون نت ولی با صدای بالاتر).
اکتاو چیست؟
هر هشت نت، یک اکتاو رو تشکیل میده.مثلاً اگر از «دو» تا «دو» بعدی حرکت کنیم (دو، ر، می، فا، سل، لا، سی، دو)، این فاصله یک اکتاو نامیده میشه.
ریتم چیست؟
ریتم یعنی زمانبندی اجرای صداها.مثل ضربان قلب یا راه رفتن.
در موسیقی، زمانبندی رو با ضرب (Beat) مشخص میکنیم.
مثال ساده: • آهنگایی که باهاشون دست میزنیم یا پا میکوبیم، دارای ریتم مشخص هستن که ما آنها را با ریتم دست زدنمون همراهی میکنیم به نوعی سوار بر ریتم آهنگ هستیم با همراهیه ناخودآگاه ضرب دستمان .
این موضوع در ما بدیهی شده و مخصوصا در مهمانی ها و با همراهی آهنگ های به اصطلاح عامیانه ، دارای ریتم شاد.
میزان نما چیست؟
میزان (Measure) و میزان نما (Time Signature)
موسیقی به میزانهایی تقسیم میشه. هر میزان تعدادی ضرب داره.نت ها در هر میزان نشان دهنده زمان بندی هستند البته که در ابتدای خطوط موسیقی (پنج خط حامل که نت ها به روی آن ها سوار می شوند)این میزان نما نوشته می شود.
مثلاً:
4/4 رایجترین نوعه = یعنی هر میزان ۴ ضرب داره.
درام یا ترانههایی که حس قدمزدن یا رقص منظم دارن، معمولاً 4/4 هستن.میزان های دیگه هم داریم، مثل 3/4 (مثل والس) یا 6/8 (برای ریتمهای ایرانی)
عدد بالا تعداد است یعنی تعداد نت موحود در هر میزان
و عدد پایین مبنا است که تعداد نت موحود در هر میزان بر مبنای آن بوده
به عنوان مثال 4/4
4 بالا تعداد نت در هر میزان
و 4 پایین مبنای نت که منظور همان تقسیم بندی 1/4 از کل می باشد .یعنی نت سیاه.
پس میخوانیم 4 به روی 4
یعنی 4 نت سیاه در هر میزان
مثالی دیگر
6/8 ریتم بسیار معروفی که ما اگثرا در موسیقی ایرانی و اکثر موسیقی هایی که فضای شادی به نوعی دارند استفاده می شوند
6بالا تعداد نت در هر میزان
و 8 پایین مبنای نت که منظور 1/8 از کل است، همان نت چنگ
پس میخوانیم 6 نت چنگ در هر میزان.
ملودی چیست؟
ملودی ترکیبی از نتهای پشت سر هم با ترتیب خاصه که معمولاً قابل خوندن یا زمزمه کردنه.
مثلاً وقتی ترانهای توی ذهنت زمزمه میکنی، اون ملودیشه.
البته اگر به زبان موسیقی بخواهیم بگوییم ملودی باید در قالب یک گام قرار بگیرد تا چیدمان درستی داشته باشد و اگر نتی خارج از گام یا به نوعی تنالیته مربوطه باشد در اصطلاح میگوییم آن نت فالش است و خارج از تنالیته اجرا شده است.
تفاوتی ندارد ساز ملودی را اجرا کند یا خواننده در قالب کلام ملودی را اجرا کند.
که اگر نتی را خارج از تنالیته اجرا کند در اصطلاح میگوییم خواننده فالش میخواند.
هارمونی چیست؟
ریشه در کلماتِ یونانی دارد و در مُحاوره یا فلسفه، هارمونی را «تناسب» معنا میکنند. از نظرِ ریشهای هارمونی به معنای وحدت و هماهنگی است و بیانگرِ یگانگی در اجزا و تشکیل یک واحدِ کل است. هارمونی فرایندی از ترکیبِ صداهای فردی است که با شنیدن همزمانِ آنها تحلیل میشود. مفهوم هارمونی بهطور معمول با شنیدن همزمان بسامد، وسعت صوتی، رنگ صدا، نتها یا آکورد رخ میدهد. در موسیقی قرون وسطی، برداشت از هارمونی مربوط به دوصدا از حرکت موازیِ بخشها به فاصلهٔ چهارم یا پنجم بود و در دورهٔ رنسانس برای سهصدا تغییر یافت. با توسعهٔ موسیقی پولیفونیک، ترکیب و استفاده از فواصل سوم و ششم نیز رواج یافت و دانش کنترپوان در دورهٔ باروک به اوج شکوفایی رسید و منجر به پیدایش هارمونی شد. در این دوره ژان فیلیپ رامو نخستین کسی بود که رسالهٔ هارمونی را به نگارش درآورد.
علم هماهنگی یا هارمونی، اغلب به جنبهٔ عمودی موسیقی اشاره دارد و متمایز از حرکتِ افقی و ملودیک است. نقطهٔ مقابلِ آن کنترپوان قرار دارد که رابطهٔ بین خطوطِ ملودیک و چندصدایی مستقل را بیان میکند و گاهی تفاوت آن را با هارمونی مشخص میکند. در موسیقی پاپ و جاز، آکوردها توسط پایهٔ آن نامگذاری میشوند، بهاضافهٔ اصطلاحات و علائمی که ویژگیهای آکورد را نشان میدهد. در بسیاری از انواعِ موسیقی مانند: موسیقی باروک، رمانتیک، مدرن و جاز، با اضافه کردنِ صداهای تنشزا، باعث تقویت آکورد شده که فاصلهای ناخوشایند نسبت به نتِ باس دارد. در دوران قواعد مشترک این صداها میبایست طبق قواعدی تهیه و حل شوند تا گوش بتواند تعادل بین تنش و سپس آرامش را در آن لحظه احساس کند.
آکورد (Chord) چیست؟
آکورد ترکیب همزمان حداقل چند نت مختلف که البته در تنالیته باشند و البته دارای هارمونی باشند.
مثلاً آکورد دو ماژور (C Major) از این نتها ساخته شده:
دو (C) + می (E) + سل (G)
آکوردها میتونن: • ماژور باشن (به زبان عامیانه و ساده فضای انرژی بخش و روشن داشته باشند)
• مینور باشند (در زبان عامیانه فضای پایین رونده القا کنند و اندکی سردی را به همراه داشته باشد)
*معمولا در موسیقی ایرانی برای نزدیکی بیشتر به حال و هوای موسیقی سنتی از آکوردهای مینور بیشتر استفاده میشود.البته که در دستگاه های موسیقی ایرانی همچون ماهور و راست پنجگاه از اکوردهای ماژور هم استفاده میشود.اما به طور کلی بیان شد.
⸻
آکوردها به منظور ایجاد هماهنگی و تقویت ملودی استفاده میشوند و برای هر کدام از آنها «نقش» و درجهٔ ویژهای در گام موسیقی در نظر گرفته میشود تا به همراه صداهای فرعی و نتهای زینت، قویترین و همخوانترین هارمونی ایجاد گردد.سیر تحولِ چندصدایی به موسیقی قرون وسطی و کلیسایی برمیگردد. در آن زمان موسیقی یکصدایی به دوصدایی و سپس صداهای بیشتری در طی قرون به آن اضافه شد و در نهایت به قواعدی رسیدند و نام آن را کنترپوان نهادند. با پیشرفت تکنیکهای کنترپوانتیک که حرکت افقی صداها را در نظر داشت، دانش هارمونی شکل گرفت که به حرکت عمودی و به تکنیکهای وصل آکورد میپرداخت. آکوردها و شیوهٔ وصل آنها در پی تحول و تکامل هارمونی دچار تغییرات و تکنیکهای جدیدی در گامهای دیاتونیک و کروماتیک شدند. در موسیقی قرن بیستم، کاربرد آکورد در هارمونی با تغییرات بنیادی همراه شد و مکاتب جدیدی در موسیقی مدرن به وجود آمد.
فواصل (Interval)
فاصله یعنی اختلاف بین دو نت.مثلاً فاصله بین «دو» و «می» یک فاصله سومه.
شناخت فواصل بسیار مهم است چون باعث ساختن آکورد، ملودی و هارمونی میشود
فاصله، یا بُعد در موسیقی امروزه به مفهوم فاصله مابین دو نت (نتهای موسیقی) با توجه به نسبت فرکانس موجود بین آنها است.این همان چیزی است که به صورت اختلاف بین دو صدای موسیقایی خود را نشان میدهد و گوش قادر به تشخیص آن میباشد؛ مثلاً اختلافی که گوش بین دو نت دو و ر ادراک میکند.
مثال از فاصلههای ملودیک و هارمونیک به ترتیب: سوم، چهارم، پنجم و اکتاو
گام (Scale) چیست؟
گام مجموعهای از نتهاست که به ترتیب خاصی چیده شدن.
مثلاً: • گام دو ماژور:
دو – ر – می – فا – سل – لا – سی – دو
• گام لا مینور (A minor):
لا – سی – دو – ر – می – فا – سل – لا
هر گام یه حال و هوای خاص داره. گامها پایهٔ آهنگسازی هستن.
توالی چند نت است که به ترتیب ارتفاع مرتب شدهاند و گستره صوتیشان جمعاً دوازده نیمپرده متساوی یا یک اکتاو است.
گام ممکن است بالارونده یا پایینرونده باشد،(ماژور یا مینور) یعنی ارتفاع نتها در آن به ترتیب صعودی یا نزولی مرتب شدهباشد.
در موسیقی کلاسیک گامها با استفاده از نیمپردههای مساوی تعریف میشوند و فواصل کوچکتر از نیمپرده (یا ریزپرده) در گامهای موسیقی کلاسیک وجود ندارند. در موسیقی برخی مناطق دنیا، از جمله موسیقی سنتی ایرانی، ترکی و عربی فواصل کوچکتری نظیر ربع پرده نیز به کار میروند.
گام بهطور کلی به دو دسته تقسیم میشود:
- گامهای کروماتیک
- گامهای دیاتونیک
گامهای کروماتیک
گام کروماتیک خود بر دو گونه است:
_کروماتیک ملودیک
_کروماتیک هارمونیک
گام دیاتونیک
از آنجا که فاصلهٔ میان نت ها در گروه گامهای دیاتونیک یکدست و برابر نیست، و از آنجا که الگوی قرارگرفتن این فاصلهها در هر چیدمان با چیدمان دیگر متفاوت است، این گروه انواع گوناگونی را میتواند دربر بگیرد.
دریک ردهبندی کلی، گامهای مزبور به دو بخش بزرگ تقسیم میشوند، بخش اول، آن دسته از گامها را شامل است که فاصلهٔ میان نت های متوالی, از فاصلههای دوگانهٔ پرده و نیمپرده تشکیل شده و بخش دوم، گام هایی را تشکیل میدهد که به جای یک فاصله, از فاصلههای پرده, نیمپرده, یکونیم پرده، یا فاصله(ها) ی دیگری میان نت های خود داشتهباشند.
چطور یاد بگیریم؟
1. نتخوانی ساده یاد بگیر (حتی فقط جای نتها روی خطوط حامل)
2. ضرب و ریتم تمرین کن (با کف زدن یا نرمافزار مترونم)
3. ملودیهای ساده تحلیل کن (مثل آهنگهای کودکانه یا محلی)
4. اگر سازی داری (مثل پیانو،کیبورد، گیتار یا گیتاله له)، از روی همین مفاهیم تمرین کن
اگه سوالی داشتی یا علاقمند بودی بیشتر یاد بگیری حتما توی کامنت ها مطرح کن ، حتما پاسخ داده میشه.
موفق باشی
اشتراک ها: تمرینات گرم کردن صدا، تنفس صحیح – محمدتقاضائی
اشتراک ها: مقدمات صداسازی و خوانندگی – محمدتقاضائی
اشتراک ها: مقاله ها – محمدتقاضائی