آرشیو دسته بندی: مقاله ها

آموزش تئوری موسیقی

آموزش تئوری موسیقی

فهرست مطالب

نظریه اساسی موسیقی چیست؟

تئوری موسیقی مطالعه ای است که به ما امکان می دهد زبان موسیقی را متوجه شویم. این مجموعه دستورالعمل ها و شیوه هایی است که برای تشخیص راه های مختلف بیان احساسات با صدا، استفاده می شود.

تئوری موسیقی همچنین به ما کمک می کند تا آهنگ های موسیقی را تفسیر کنیم و با سایر نوازندگان ارتباط برقرار کنیم. در کنار آن بتوانیم در ایجاد یا اجرای موسیقی اعتماد به نفس داشته باشیم.

یادگیری تئوری اساسی موسیقی نیز برای تقویت خلاقیت و ایجاد یک حس آگاهی از موسیقی بسیار ضروری است. این مجموعه ای از مهارت های چالش برانگیز اما با ارزش برای یادگیری است. دانستن چگونگی کار موسیقی باعث می شود روند تولید موسیقی ساده تر شود و به شما کمک کند در تهیه موسیقی موفق باشید.

این راهنمای آموزش تئوری موسیقی به زبان ساده به بررسی امضاهای کلیدی، نقاط ، فواصل، مقیاس ها، آکورد و سایر اصول موسیقی می پردازد. هم چنین بینشی در مورد سازه های اساسی موسیقی ایجاد می کند که هماهنگی، ملودی و ریتم را تشکیل می دهند.

الفبای موسیقی

الفبای موسیقی از هفت حرف تشکیل شده است:

  • A
  • B
  • C
  • D
  • E
  • F
  • G

هر نت دارای یک سطح منحصر به فرد است.

کلید ها

کلیدها جز اساسی ترین نمادهای موسیقی هستند که نوع صدا را از نظر بم یا زیر بودن، بر روی خطوط حامل را برای ما مشخص می کنند. ما در تئوری موسیقی سه نوع کلید داریم:

کلید سل یا G (Sol)

کلید سل معمولا بر روی خط دوم حامل واقع شده اند و یکی از معروف ترین کلیدهای موسیقیایی است. سازهای زیر با این کلید نت نویسی می شوند:

  • ویولن
  • گیتار
  • فلوت و…

کلیدهای دیگر بعد از جای گذاری کلید سل به ترتیب حروف الفبا نام گذاری

می شوند. جدا از این ها باید بگوییم که کلید G، خیلی کم پیش می آید که بر روی خط حامل یک قرار بگیرد.

 

کلید دو یا C

محل قرارگیری این کلید بر روی خطوط حمل به صورت زیر می باشد:

  1. یک (سوپرانو)
  2. دو (متسو سوپرانو)
  3. سه (آلتو)
  4. چهار (تنور)

نتی که در این بازه در نظر گرفته ایم C4 می باشد.

نکته ای که باید در نظر بگیرید این است که قرارگیری کلید ها در حال حاضر به صورت زیر می باشد:

  • کلید سل خط حامل دو
  • کلید فا خط حامل چهارم
  • کلید C خط حامل سوم و یا چهارم

سایر کلیدهایی که استفاده می شوند، صرفا جهت تئوری هستند و یا اینکه کمتر پیش می آید که از آنها استفاده کنند.

ما در شکل زیر محل قرارگیری نت C4 را بر روی خط حامل در کلیدهای گوناگون، مشخص کرده ایم.

فواصل

بین دو نت چندین فواصل مختلف وجود دارد. این فواصل را با تعداد نیمی از مراحل، کل مراحل و موقعیت آن ها در مقیاس اندازه می گیریم. فاصله نیم مرحله ای یک نیم قطعه است. یک فاصله کامل از دو مرحله است. دو مرحله نیم ضرب کامل است.

فواصل پایه و اساس هماهنگی و ملودی است. پخش دو یا چند نت به طور همزمان فواصل هارمونیکی (آکورد) ایجاد می کند. پخش یک نت واحد یکی پس از دیگری فواصل ملودیک (ملودی ها) را ایجاد می کند.

ما فواصل را با تعداد (فاصله) و پیشوند توصیف می کنیم. عدد فاصله تعداد نیم مرحله بین دو نت را نشان می دهد. بازه ها همچنین با استفاده از یک پیشوند توصیف می شوند.

نت ها را برای اندازگیری زمان کشش صداها، استفاده می کنند. برای همین کار شکل نت ها، اندازه ی ادامه پیدا کردن هر صدا را مشخص می کند.

برای مثال: نت گرد به نوازنده می فهماند که صدا باید 4 قدم ادامه پیدا کند. البته باید رفت و برگشت را در نظر داشته باشید. پس از آن که 4 ضرب طول کشید که صدا تولید شود، باید از ادامه پیدا کردن صدا جلوگیری کنید.

ضرب و یا بیت (tempo)

به هر رفت و برگشتی که مترونوم و یا ضرب پا ایجاد می کند، یک قدم یا ضرب می گوییم. هر قدمی که برای تولید صدا انجام می گیرد، ضرب و یا بیت گفته می شود. سرعت و تمپویی که برای قدم ها در یک بازه در نظر می گیرد، باید کاملا یکسان باشد.

سرعت هایی که برای هر ضرب ادا می شود، در ابتدا برای شما مشخص خواهد شد که با چه tempo باید روند تولید صدا را دنبال کنید.

سکوت ها

نکته ای که وجود دارد این است که، سکوت ها نیز مانند نت ها داری زمان بندی هستند. هر سکوت زمانبندی و ضرب خود را دارد و به نوازنده می فهماند تا چه اندازه باید بین نت ها مکث و سکوت نماید. ارزش های زمانی را بعدها برای شما معرفی خواهیم کرد.

مقیاس ها و حالت های موسیقی

مقیاس های موسیقی پایه های اساسی موسیقی هستند. درک مقیاس های موسیقی و عملکرد آنها هنگام یادگیری تئوری، بسیار اساسی و ضروری است. در این بخش به بررسی دو مقیاس رایج، درجه مقیاس آنها و هفت حالت موسیقی می پردازیم.

یک مقیاس در آموزش تئوری موسیقی به زبان ساده چیست؟

مقیاس موسیقی مجموعه ای از نت ها در یک اکتاو است. روابط فاصله صعودی یا نزولی در میان نقاط نت، هر مقیاس را تعریف می کند. نت ها از مقیاس، برای شکل گیری ملودی و هارمونی استفاده می شود.

مقیاس های مختلفی وجود دارد. دو نوع اصلی مقیاس اصلی و مقیاس جزئی هستند. شما می توانید مقیاس های عمده و جزئی را از هر نت بسازید. نحوه ساخت آنها به الگوی فواصل زمانی که شما استفاده می کنید بستگی دارد.

حالت های موسیقی

حالت های موسیقی مقیاس هایی هستند که از مقیاس اصلی گرفته شده اند. هفت حالت موسیقی وجود دارد. هر حالت یک تغییر جزئی از مقیاس است. آنها از تمام نت های مشابه و الگوهای فاصله به عنوان مقیاس اولیه استفاده می کنند. تفاوت اصلی، نت پایه است که برای ساخت مقیاس استفاده می شود.

هفت حالت (مد ها و مقام های کلیسایی)موسیقی عبارتند از:

  1.  Ionian – I
  2. dorian – ii
  3. Phrygian- iii
  4. Lydian – IV
  5. mixolydian – V
  6. Aeolian – vi
  7. Locrian – vii

در پایان توجه داشته باشید که هیچ یک از این مقالات به تنهایی کامل نیستند، در اینجا به قسمتی کوتاهی ازتئوری موسیقی پرداختیم با مطالعه سلسله مقالات در مجموعه تئوری موسیقی و همچنین استفاده از آموزش های موسیقی در سایت روند یادگیری و آموزش این مبحث را رفته رفته بهبود می دهیم.

امیدوارم با دنبال کردن بقیه مطالب سایت و مقالات به جمع بندی خوبی از آموزش موسیقی و لذت بردن ازین هنر شگفت انگیز دست یابید.

{{ reviewsTotal }}{{ options.labels.singularReviewCountLabel }}
{{ reviewsTotal }}{{ options.labels.pluralReviewCountLabel }}
{{ options.labels.newReviewButton }}
{{ userData.canReview.message }}

آموزش نت خوانی

آموزش نت خوانی

فهرست مطالب

نام نت ها

آموزش نت خوانی برای همه صداهای موسیقایی از بم ترین تا زیر ترین آنها فقط هفت نام وجود دارد این نام های هفت گانه در برخی کشورهای غربی با کلمات تک هجایی و در برخی به صورت الفبایی به شرح زیر تلفظ می‌شوند:

(نام ها را از چپ به راست بخوانید) 

Do – Re – Mi – Fa – Sol – La – Si

C – D – E – F – G – A – B

نام گذاری هجایی

در تصویر بالا نام نت هایی که در زبان موسیقی کاربرد دارد آورده شده و این شکل به ما کمک میکند نت ها را بهتر به خاطر بسپاریم

حرکت دوار به سمت چپ یا معکوس گردش نت ها ثابت است یعنی چه بخوانیم دو-ر-می-فا-سل-لا-سی یا عکس آن دو-سی-لا-سل-فا-می-ر-دو 

تمرینی بسیار عالی و کاربردی برای حفظ نت های اصلی

توجه داشته باشید که چیدمان اصلی نت ها تحت هر شرایطی به این صورت است و ازین قائده خارج نیست.

پس بهتراست این چیدمان را حفظ کنیم

DO     RE     MI    FA    SOL     LA     SI

نام نت ها در زبان فارسی نیز از نامگذاری هجایی گرفته شده است

که شیوه نت خوانی ما برگرفته شده ازشیوه آموزش موسیقی فرانسوی

آلفرد ژان باتیست لومر”

*این نت ها با فرض اینکه کلید مربوطه “سل” است نوشته شده،در ادامه در مورد کلید ها صحبت میکنیم.

نام گذاری الفبایی

C       D       E        F       G         A       B

آموزش نت خوانی و نامگذاری هجایی با نوت DO و نامگذاری الفبایی با حرف A، نت (LA) آغاز می‌شود.

در نظام قدیمی‌تر هجایی به جای نوت DO هجایUT)) اوت به کار می‌رفته است در برخی از روش های نت خوانی جدید هجای سی(SI ) را  تی  میگویند.

و در نام گذاری الفایی که بیشتر متداول است و در بیشتر نقاط دنیا ازین شیوه نوشتاری و نت خوانی استفاده میشود حتی به نحوی که در اکورد ها و شناسایی گام و تنالیته یک قطعه از این حروف استفاده می کنند.

حالت نمایشی که نت ها را میخوانند بدین صورت است.

*دلیل شروع نت ها از نت A یا همان لا ریشه در یونان باستان و شیوه کوک متداول بوده است ,امروزه برخی از سازها نظیر ویولن هم شروع کوک و آموزش  از سیم لا می باشد.

ریشه تاریخی نظام های هجایی و الفبایی

نظام هجایی همان که در کشورهای ایتالیا و فرانسه (و نیز در ایران به پیروی از نظام فرانسوی) معمول است ، در قدیم بر اساس تئوری موسیقی قرون وسطایی از ۶ حجا تشکیل می‌شده:

UT        RE         MI       FA        SOL         LA

هجاهای شش گانه را کشیشی موسیقیدان از اهالی فرانسه و مقیم ایتالیا به نام گویدو آرتسو (Guido d Arezzo) (1050-990)  از شعر مناجات گونه زیر که آهنگ آن را احتمالاً خود ساخته بود برگزید و آن را به خاطر سهولت از بر کردن اصوات موسیقی و درک زیر و بمی‌شان نسبت به هم، به شاگردان و سرایندگان خویش می‌آموخت:

ut queant laxis resonare fibris mira gestorum famuli tuorum solve poluti labireatum sancte johannes

در قرن‌های بعد که نظام شش نتی گسترش یافت و به هفت نت امروزی رسید، هجای سی بر آن افزوده شد و نیز هجای اوت که در نت خوانی دشوار بود به هجای دو بدل گشت.

در نظام الفبایی به تبعیت از تئوری موسیقی یونان باستان و کوک ساز های آن زمان نت لا مبدا قرار گرفته و نتها بر طبق همان تئوری با هفت حرف آغازین الفبای لاتین نامگذاری شده اند:

A      B      C       D      E      F       G

سل    فا     می      ر      دو     سی    لا

این نظام را کشورهای انگلیسی زبان ( انگلستان و آمریکا ) آلمانی‌زبان ( آلمان و اتریش ) پذیرفته اند و به کار میبرند اما میان این دو گروه کشورها ، اختلاف هایی در نحوه نامگذاری به چشم می‌خورد.

برای نگارش نتهای موسیقی از پنج خط به نام پنج خط حامل استفاده میشود که پنج خط موازی هستند که در بین آنها به طور طبیعی چهار فضای خالی ایجاد میگردد و نتها را میتوان بین خطوط و یا روی خطوط قرار داد:

در شروع پنج خط حامل کلید موسیقی قرار میگیرد که بسته به اینکه چه سازی مینوازیم، میتواند نام و شکل متفاوتی داشته باشد. برای ساز گیتاله له یا دست راست پیانو از کلید سل استفاده میشود و کلید سل در اول پنج خط حامل سمت چپ قرار میگیرد ( ما در موسیقی نتها را از چپ به راست میخوانیم.

سر کلید در موسیقی

کلید (به فرانسوی: Clef) یک نشانه موسیقی است که برای تعیین زیرایی نت‌های نوشته شده بکار می‌رود. روی یکی از خطوط در اول حامل قرار گرفته، نام و زیرایی نت‌هایی را که روی آن خط واقع شده تعیین می‌کند. این خط به عنوان نقطه راهنما برای تعیین اسامی نتها روی هر یک از خطوط یا بین خطوط استفاده می‌شود. فقط یک کلید استفاده می‌شود که به جای خطوط به فواصل میان خطوط اشاره می‌کند.

سه نوع کلید در نت‌نویسی موسیقی مدرن بکار می‌رود: کلید دو، کلید فا و کلید سل. هر یک از کلیدها تعیین‌کننده نت متفاوتی برای خطی هستند که روی آن قرار می‌گیرند.

هرگاه یکی از این کلیدها روی یکی از خطوط حامل قرار گرفت، بقیه خطوط و میان خطوط با توجه به رابطه‌ای که با آن دارند خوانده می‌شوند.

استفاده از سه کلید مختلف نوشتن موسیقی برای تمامی صداها و سازها را امکان‌پذیر نموده، حتی اگر آن‌ها بازه‌های بسیار متفاوتی داشته باشند (که آنها، حتی اگر تعدادی صدای بسیار بالاتر یا پایین‌تر از صداهای دیگر باشند). انجام این کار فقط با استفاده از یک کلید بسیار سخت است، به دلیل اینکه حامل مدرن فقط ۵ خط داشته، و تعداد نت‌هایی که در محدوده حامل نشان داده می‌شود، حتی با خطوط اضافه، نزدیکی با تعداد نتهایی که یک ارکستر می‌نوازد ندارد. استفاده از کلیدهای مختلف برای سازها و صداهای متفاوت این امکان را می‌دهد که به راحتی نتها را در محدوده حامل با کمترین استفاده از خطوط اضافه نوشت. به این منظور کلید سل برا بخش‌های بالا، کلید دو برای بخش‌های میانی، و کلید فا برای بخش‌های پایین- به استثنای قسمت مهمی مهم از بخش‌های انتقالی، که نت متفاوتی از صدایی تولید می‌کنند نوشته می‌شود، اغلب حتی در اکتاو.

محل قرارگیری کلید های موسیقی به روی خطوط حامل

به منظور تسهیل در نوشتن محدوده‌های مختلف، هر یک از کلیدها به صورت تئوری می‌توانند روی هر یک از خطوط حامل قرار گیرند. هرچه یک کلید روی حامل پایین‌تر قرار گیرد، بالاترین محدوده را داشته، برعکس، بالاترین کلید، محدوده پایین را خواهد داشت.

به این دلیل که پنج خط، و سه کلید داریم، معقول است که پانزده حالت مختف از کلیدها داشته باشیم. شش تا از اینها، کلیدهای زائد هستند (برای مثال، کلید سل روی خط سوم همانند کلید دو روی خط اول است). که نه کلید متفاوت باقی می‌ماند، تمامی چیزی که در طول تاریخ آن استفاده شده‌است عبارت است از: کلید سل روی دو خط پایینی، کلید فا روی سه خط بالایی و کلید دو روی تمامی خطوط بجز بالاترین، به نام «کلید دوی متحرک». (کلید دو روی بالاترین خط زائد است زیراکه کاملاً برابر با کلید فا روی خط سوم است؛ هرچند هر دو گزینه استفاده می‌شوند)


کلید سل:

وقتی کلید سل روی دومین خط حامل قرار می‌گیرد، به آن کلید تربل می‌گویند. این کلید امروزه بیشترین استفاده را داشته، و تنها کلید سلی است که مورد استفاده قرار می‌گیرد. به این دلیل، اصطلاحات کلید سل و کلید تربل هم‌معنی در نظر گرفته می‌شوند. قبلاً همچنین به نام کلید ویلن شناخته می‌شد. کلید تربل در طول تاریخ برای بخش‌های صدای تربل یا قبل از بلوغ، استفاده می‌شده‌است.

در میان سازها از کلید تربل برای ویلن، فلوت، ابوا، هورن انگلیسی، خانواده کلارینت، خانواده ساکسوفون، ترومپت، کرنت، یوفونیوم (و گاهی باریتون)، ویبرافون، سیلافون، ماندولین، ریکوردر و گیتار استفاده می‌کنند. کلید تربل حامل بالا از حامل عمومی (بزرگ) است که برای هارپ و کیبورد استفاده می‌شود. همچنین گاهی اوقات به جای کلید تنور، برای بالاترین نت‌های سازهایی که با کلید باس اجرا می‌شوند مانند ویلن سل، کنتر باس (که یک اکتاو پایین‌تر صدا می‌دهد) و باسون و ترمبون نیز استفاده می‌شود. همچنین ویلن آلتو (ویولا) بعضی اوقات از کلید تربل برای نتهای خیلی بالا استفاده می‌کند. کلید تربل برای صداهای سوپرانو، متسو سوپرانو، آلتو، کنتر آلتو و تنور استفاده می‌شود. صدای تنور یک اکتاو پایینتر صدا می‌دهد و اغلب بوسیله کلید اکتاو (در ادامه توضیح داده شده‌است) یا دو کلید تربل نشان داده می‌شود.

کلید فا:

وقتی کلید فا روی خط چهارم قرار گرفته، به آن، کلید باس گفته می‌شود. این تنهاکلید فا است که امروزه استفاده می‌شود، پس واژه کلید فا و کلید باس اغلب مترادف در نظر گرفته می‌شود.

این کلید برای ویلن سل، یوفونیوم، کنتر باس، گیتار باس، باسون، کنتر باسون، ترومبون، باریتون، توبا و تیمپانی استفاده می‌شود. همچنین برای پایین‌ترین نتهای هورن و برای صداهای باریتون و باس استفاده می‌شود. تنو زمانی روی کلید باس نوشته می‌شود که هر دو روی یک حامل نوشته شوند. کلید باس کلید پایین در حامل عمومی برای سازهای هارپ و کیبرد است. کنترباسون، کنتر باس و الکتریک باس یک اکتاو پایین‌تر از چیزی که نوشته می‌شوند صدا می‌دهند.

آشنایی با نت های کلید فا خط چهارم و کلید سل متداول بر اساس الفبای جهانی

کلید سل

سرکلید پرکاربرد و مورد نظرما برای آموزش مقدماتی “کلید سل” است

همانطور که در تصویر مشخص است قسمت دایره ای شکل کلید دور خط دوم حامل( خطوط حامل از پائین شمرده میشوند) تنیده شده است بنابراین خط دوم را خط سل و نتی که روی خط دوم قرار میگیرد را نت سل مینامیم.

بقیه نتها نیز به ترتیب با توجه به ترتیب نتها که از دو شروع میشو و به سی ختم میشد روی خطوط حامل قرار میگیرند به عنوان مثال از آنجا که نت سل روی خط دوم قرار دارد پس نت بعدی که بین خط دوم و سوم نوشته میشود  لا خواهد بود چراکه در گویش و ترتیب نتها (از چپ به راست) بعد سل همیشه نت لا قرار میگیرد.

 

منظور از اکتاو در نت خوانی چیست؟

در آموزش نت خوانی قرار است ابتدا به اکتاو در نت خوانی بپردازیم. اُکتاو در نت خوانی به معنای فاصله ی طنینی بین دو نت یکسان است که در صدای موسیقی میان آن ها وجود دارد. این فاصله باعث تفاوت ارتفاع صدای نت ها می‌شود. برای بیان اُکتاو، می توانیم نت های موسیقی را به شکل الفبایی نمایش دهیم. به عنوان مثال در نت های الفبایی، A معادل نت LA و B معادل نت SI و C معادل نت دو می‌باشد.

به طور کلی، وقتی یک نت مثل C نیاز دارید، می‌توانید این نت را در اکتاو مختلفی نمایش دهید. به این ترتیب، ما داریم:

  • C در اکتاو پایین (کم): که معادل نت C پایین تر از نت C اصلی است.
  • C اصلی: نت C در اکتاو معمولی است.
  • C در اکتاو بالا (اعتدال): معادل نت C بالاتر از نت C اصلی است.

همچنین می‌توانیم چند نمونه نت های C را در اکتاو های مختلف نشان بدهیم:

  • C3: نت C در اکتاو سوم (مثلاً یک سی مرکزی)
  • C4: نت C در اکتاو چهارم (مثلاً سی مرکزی)
  • C5: نت C در اکتاو پنجم (مثلاً یک سی بالا)
  • و غیره…

هر اُکتاو شامل هفت نت مختلف است که با فواصل کوچکی از یکدیگر جدا می‌شوند. مثلاً بین C و C در اکتاوهای مختلف، فاصله ای برابر با هفت نت دیگر (سه نت کامل و یک نیم نت) وجود دارد.

نت خوانی و درک اُکتاوهای مهم برای اجرای درست نت ها و ترانه ها در گیتار و دیگر سازها ضروری می‌باشد. تمرین و تجربه با نت ها در اُکتاوهای مختلف به شما کمک می‌کند تا ارتفاع صدای موسیقی را به درستی تشخیص دهید و اجراهای صحیح تری داشته باشید.

تمرین نت خوانی در کلید سل

نام نت ها با توجه به کلید سل به عنوان پاسخ نامه خدمت شما قرار گرفته است با توجه به آن تمرینات زیر را انجام داده و نت خوانی را تقویت کنید

*در نظر داشته باشید پایه یا دم نت به سمت بالا یا پایین باشد تفاوتی ندارد مهم جای نت به روی خطوط حامل است.

 

 

جدول ارزش زمانی نت ها

جدول سکوت های متداول در نت ها

سخن پایانی

امیدوارم این آموزش مورد استفاده شما دوست عزیزم قرار گرفته باشه، در نظر داشته باشید این آموزش صرفا یک توضیح بسیار مقدماتی درمورد نت خوانی بود و به هیچ عنوان کامل نیست.

در ادامه و در آموزش های بعدی مواردی نظیر تئوری موسیقی ،گام شناسی ،ریتم، میزان نما و… را آموزش خواهم داد.

 

در اینجا به اختصار و مقدمات،جهت یادگیری نت ها اشاره شد و برای دوستانی که هیچ گونه پیش زمینه موسیقیایی ندارند کاربردی باشد.

 

لطفا نظرات و پیشنهادات خودتونو با من درمیون بزارید قطعا به بهبود روند کار کمک خواهد کرد.

سپاس.