آموزش ویولن : نکات مهم پیش از شروع یادگیری ویولن
مقدمه
اگر چند ماه است که یادگیری ویولن را شروع کردهاید، احتمالاً بعضی روزها از صدای سازتان لذت میبرید و بعضی روزها هم با خودتان فکر میکنید: «نکند من برای ویولن استعداد ندارم؟»
اگر این حس را دارید، خبر خوب این است که تقریباً تمام نوازندگان ویولن، حتی حرفهایترین آنها، روزی دقیقاً همین احساس را تجربه کردهاند.
فهرست مطالب
واقعیت این است که ویولن یکی از سختترین سازها برای شروع است. برخلاف پیانو که با فشردن یک کلاویه صدای درست تولید میشود، در ویولن همه چیز به خود نوازنده بستگی دارد؛ از جای دقیق انگشت گرفته تا زاویه آرشه، فشار دست، سرعت حرکت آرشه و حتی نحوه ایستادن.
به همین دلیل، اگر ماههای اول برایتان سخت است، اتفاق عجیبی نیفتاده؛ شما دقیقاً در مسیر طبیعی یادگیری قرار دارید.
در این مقاله میخواهم از تجربه سالها تدریس ویولن، نکاتی را با شما در میان بگذارم که دانستن آنها میتواند مسیر یادگیری را بسیار سادهتر و لذتبخشتر کند.
اولین نکته؛ از صدای بد ویولن نترسید
یکی از بزرگترین دلایل ناامیدی هنرجویان این است که تصور میکنند باید از همان هفتههای اول صدایی شبیه نوازندگان حرفهای تولید کنند.
اما اجازه بدهید خیالتان را راحت کنم.
اگر آرشه روی سیم صدا میدهد، اگر گاهی صدای خشدار میشنوید یا نتها کاملاً دقیق نیستند، این نشانه بیاستعدادی شما نیست؛ بلکه بخشی از روند طبیعی آموزش ویولن است.
در واقع، مغز شما همزمان در حال یاد گرفتن چند مهارت مختلف است؛ کنترل دست راست، کنترل دست چپ، حفظ تعادل بدن، خواندن نت و شنیدن دقیق صدا. طبیعی است که این فرآیند زمان بخواهد.
پس به جای اینکه از صدای امروزتان ناراحت شوید، آن را با صدای ماه گذشته مقایسه کنید.
بیشتر تمرین نکنید؛ بهتر تمرین کنید
یکی از جملههایی که زیاد از هنرجویان میشنوم این است:
«استاد، من دیروز دو ساعت تمرین کردم.»
اما سؤال مهمتر این است که آن دو ساعت را چگونه تمرین کردهاید؟
گاهی ۳۰ دقیقه تمرین با تمرکز، نتیجهای بسیار بهتر از دو ساعت تمرین بیهدف دارد.
وقتی تمرین میکنید، سعی کنید واقعاً حضور ذهن داشته باشید. اگر فقط قطعه را از اول تا آخر تکرار کنید، احتمال دارد اشتباهاتتان هم بارها تکرار شوند و کمکم به عادت تبدیل شوند.
تمرین خوب یعنی اینکه هر بار بدانید دقیقاً قرار است چه چیزی را بهتر کنید؛ شاید امروز فقط روی حرکت آرشه تمرکز کنید، فردا روی ریتم و روز بعد روی تمیزی صدای نتها.
تمرین روزانه، معجزهای که اغلب نادیده گرفته میشود
اگر از من بپرسید مهمترین راز پیشرفت در ویولن چیست، بدون تردید میگویم: استمرار.
لازم نیست هر روز چند ساعت وقت بگذارید. حتی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه تمرین منظم، تأثیر بسیار بیشتری از سه ساعت تمرین در آخر هفته دارد.
بدن و ذهن ما مهارتهای حرکتی را با تکرار مداوم یاد میگیرند، نه با تمرینهای سنگین و پراکنده.
آرشه، قلب صدای ویولن است
بیشتر هنرجویان تمام حواسشان به انگشتهای دست چپ است؛ اینکه نت درست باشد یا نه.
اما حقیقت این است که کیفیت صدای ویولن، بیشتر از هر چیز به آرشه بستگی دارد.
اگر آرشه صاف حرکت نکند، اگر فشار آن روی سیم زیاد یا کم باشد یا سرعتش کنترل نشود، حتی با درستترین انگشتگذاری هم صدای دلنشینی نخواهید داشت.
به همین دلیل، از تمرینهای ساده آرشهکشی خسته نشوید. شاید در نگاه اول جذاب نباشند، اما همین تمرینها پایه صدای زیبای آینده شما را میسازند.
آرام نواختن، نشانه ضعف نیست
بعضی هنرجویان دوست دارند خیلی زود قطعات را با سرعت اصلی اجرا کنند.
اما سرعت بالا، معمولاً اشتباهات را پنهان میکند.
اگر بتوانید یک قطعه را خیلی آهسته، با صدای تمیز، ریتم درست و انگشتگذاری صحیح اجرا کنید، افزایش سرعت دیگر کار سختی نخواهد بود.
تقریباً همه نوازندگان حرفهای، بخش زیادی از تمرین روزانه خود را با سرعت پایین انجام میدهند.
مترونوم را دشمن خود ندانید
خیلی از هنرجویان از صدای مترونوم فرار میکنند!
در حالی که مترونوم یکی از بهترین دوستان یک نوازنده است.
تمرین با مترونوم باعث میشود ریتم در ذهن شما تثبیت شود و هنگام نوازندگی با گروه یا اجرای صحنهای، اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید.
فقط تمرین نکنید؛ زیاد گوش بدهید
اگر میخواهید صدای خوبی از ویولن بگیرید، باید هر روز صدای خوب بشنوید.
به اجراهای نوازندگان بزرگ گوش کنید.
نه برای اینکه خودتان را با آنها مقایسه کنید، بلکه برای اینکه گوش شما کمکم با صدای استاندارد ویولن آشنا شود.
هرچه گوش موسیقایی قویتر شود، سریعتر متوجه اشتباهات خودتان خواهید شد.
از سازتان مراقبت کنید
ویولن، وسیلهای نیست که فقط آن را بنوازید و کنار بگذارید.
بعد از هر تمرین، چند دقیقه زمان بگذارید و رزین باقیمانده روی سیمها و بدنه را با یک پارچه نرم پاک کنید.
آرشه را شل کنید، ساز را داخل جعبه قرار دهید و آن را در معرض گرمای شدید، سرمای زیاد یا رطوبت قرار ندهید.
همین عادتهای ساده، عمر ساز شما را چندین سال افزایش میدهند.
مقایسه، بزرگترین دشمن انگیزه است
این روزها با چند کلیک میتوان اجراهای فوقالعاده نوازندگان حرفهای را در اینستاگرام یا یوتیوب دید.
دیدن این اجراها الهامبخش است، اما اگر باعث شود خودتان را با کسی که ده یا بیست سال تمرین کرده مقایسه کنید، فقط انگیزهتان را از بین میبرد.
تنها مقایسه مفید این است که ببینید امروز نسبت به یک ماه قبل چه پیشرفتی کردهاید.
اگر اشتباه میکنید، یعنی در حال یادگیری هستید
گاهی هنرجویان از اشتباه کردن میترسند.
اما واقعیت این است که یادگیری دقیقاً از همان نقطهای شروع میشود که اشتباهات را میبینید و برای اصلاح آنها وقت میگذارید.
هیچ نوازندهای بدون اشتباه، حرفهای نشده است.
پس به جای ناراحت شدن از اشتباهات، آنها را به عنوان بخشی از مسیر یادگیری بپذیرید.
حرف آخر
یادگیری ویولن شبیه دویدن سرعت نیست؛ بیشتر شبیه کاشتن یک درخت است.
شاید در هفتههای اول تغییر بزرگی نبینید، اما اگر هر روز کمی تمرین کنید، چند ماه بعد متوجه خواهید شد که صدای سازتان، کنترل آرشه، دقت انگشتها و حتی اعتماد به نفستان، کاملاً با روزهای اول فرق کرده است.
از مسیر یادگیری لذت ببرید، سؤال بپرسید، تمرین منظم داشته باشید و اجازه دهید زمان، مهمترین معلم شما باشد.
هر نوازنده حرفهای که امروز روی صحنه میبینید، روزی دقیقاً از همان جایی شروع کرده که شما امروز ایستادهاید
